Organlar Dile Gelince: İbrani ve Türk Edebiyatlarında Organların Münazarası ve Receb Vahyî’nin Münâzara-i A‘zâ-yı Beşer’i

Şeyma BENLİ

Özet


Dünya edebiyatında organların kişileştirilerek birbirleriyle tartıştırıldığı pek çok
metin bulunmaktadır. Bunların içerisinde organların birbirlerine karşı mutlak üstünlük
iddiasında bulunmalarını işleyen, üçü İbranice, biri Türkçe olmak üzere toplam dört eser
mevcuttur. Birincisi M.S. IX-XI. yüzyıllar arasında yazılmış olan Midraş Tehillim’de
anlatılan bir hikâyede geçmektedir. Diğer iki İbranice örnek İspanya’da, XII. yüzyılda
Abraham İbn Ezra (ö. 1164) ve XV. yüzyılda Yom Tov Soriano tarafından yazıldı. Dördüncüsü
ise bir Osmanlı askeri olan Receb Vahyî (ö. 1923) tarafından Münâzara-i A‘zâ-yı
Beşer adıyla, önce Tercümân-ı Hakîkat ve Servet-i Fünûn’un ortaklaşa çıkardığı özel bir
sayıda (1895/6), ardından Cerîde-i Sûfiyye’de yayımlandı (1914). Bu makalede öncelikle,
organların kişileştirilmesi fikrinin kaynağı olması muhtemel fabllar incelendi. Daha
sonra münazaralar tanıtılıp şekil ve muhteva açısından birbirleriyle mukayese edildi. Bu
mukayesenin ardından, içlerinden şimdiye kadar yayımlanmamış olan Receb Vahyî’nin
münazarası neşredildi. Yapılan incelemeler neticesinde, edebî eserlerin telif sebeplerinin özgünlüğe ulaşmada önemli bir unsur olduğu anlaşıldı. Aynı temayı işleyen eserler içerisinde
farklı gayelerle yazılmış eserlerin orijinalliği nasıl yakalayabildiği, bunun yanı
sıra aynı gayelerle yazılmış eserlerin farklı dil, din ve kültür havzalarında telif edilmiş
olmalarına rağmen birbirlerine nasıl benzeyebildiği bu dört metin üzerinden açıklandı.

Anahtar Kelimeler


Receb Vahyî; Yom Tov Soriano; Abraham İbn Ezra; Midraş Tehillim; Münazara; Organ

Tam Metin:

PDF


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.

İLETİŞİM:

Asude TAVUS
Yazı İşleri Müdürü
FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
Zeyrek Mahallesi, Büyükkaraman Caddesi, No:53
Fatih, İSTANBUL
Tel: 0212 521 81 00 Pbx
Faks:0212 521 84 84
E-posta: dergi@fsm.edu.tr; atavus@fsm.edu.tr

--------------------------
İndeks, Abstrakt ve Veritabanı Bilgisi:
Akademia Sosyal Bilimler İndeksi (ASOS Index), Arastirmax: Bilimsel Yayın İndeksi, İdeal Online, EBSCOhost Database, Open Academic Journal Index, SOBİAD: Sosyal Bilimler Atıf Dizini, ULAKBİM TR Dizin (Sosyal ve Beşeri Bilimler Veritabanı)