İslam ve Modernizm Karşılaşması: Geleneksel ve Modernist Söylemin Sorunları ve Bir Arayol Önerisi

Ahmet Ayhan KOYUNCU

Özet


İslamî düşüncenin önemli bir kısmı söylemsel düzlemde modern dünya ile ilgili olarak
problemli bir tavra sahiptir. Bugün İslam dünyasında modern dünyaya bakışa ilişkin
iki uç yaklaşım mevcuttur. Birinci yaklaşım modernliği bütünü ile reddeden ve “Altın
Çağ’a” dönmeyi hedefleyen yaklaşımdır. İkinci yaklaşım ise modern dünyayı bütünüyle
İslamîleştirmeyi hedefleyen yaklaşımdır. Bu anlamda birinci yaklaşıma devrimci tavır, ikinci
yaklaşıma reformist tavır denilebilir. Ancak her iki yaklaşım da sorunlu yaklaşımlardır.
Geriye dönüş mümkün değildir. Bugün modern dünyanın içerisinde yaşıyoruz. Modern
dünya, teknolojik, ekonomik, sosyal, siyasi vs. bazı yeni durumları beraberinde getirmiştir.
Bu iki tavırla da Müslümanların sorunlarının çözülmesi mümkün değildir. Bu
bağlamda yeni bir yaklaşıma ihtiyaç vardır. Bu bağlamda bu yeni yaklaşım, Hz. Peygamber’in
içinde yaşadığı toplumla ilişki kurma biçimi olmalıdır.
Hz. Peygamber’in toplumuyla kurduğu ilişki üç boyutlu bir ilişkidir. Birinci boyutu
devrimci boyut olarak da adlandırılabilir. Bu noktada Hz. Peygamber bazı uygulamaları
kökten kaldırmıştır. Örneğin faiz, kaldırılmış ve yerine karz-ı hasen uygulaması önerilmiştir.
İkinci boyutu ıslah boyutudur. Bu bağlamda uygulama tamamen kaldırılmamış,
sadece ıslah edilmiştir. Örneğin çok evlilik yasaklanmamış, ancak sınırlanmıştır ve hukuki
bir çerçeveye oturtulmuştur. Üçüncü boyut ise muhafazakâr boyut olarak adlandırılabilir.
Bu yaklaşım, o toplumun iyi olan davranışlarını muhafaza etmektedir. Nitekim Hz.
Peygamber, bir hadiste “cahiliyede iyi olan İslam’da da iyidir” buyurmaktadır. Örneğin
haram aylar uygulaması, değiştirilmeden muhafaza edilmiş ve haram aylarda savaş yapılmaması
geleneği korunmuştur.
Sonuç olarak İslam, ne saf devrimci ne de saf reformist bir konuma sahiptir. İslam’ın
genel uygulaması, olaylara göre şekillenmektedir. Bugün modern dünyanın bütünüyle reddedilmesi,
olguya savaş açmaktır. Bütünüyle İslamîleştirilmesi ise İslamî ilkeleri realiteye
kurban etmektir. Olguya savaş açmadan, ama ana ilkelerinden de taviz vermeden modern
dünya ile kurulacak sağlıklı bir ilişki, Müslüman toplumlar için ivedi bir meseledir.

Anahtar Kelimeler


Devrimcilik; Reformizm; İslam; Modernlik; Modern Dünya

Tam Metin:

PDF


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.

İLETİŞİM:

Asude TAVUS
Yazı İşleri Müdürü
FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
Zeyrek Mahallesi, Büyükkaraman Caddesi, No:53
Fatih, İSTANBUL
Tel: 0212 521 81 00 Pbx
Faks:0212 521 84 84
E-posta: dergi@fsm.edu.tr; atavus@fsm.edu.tr

--------------------------
İndeks, Abstrakt ve Veritabanı Bilgisi:
Akademia Sosyal Bilimler İndeksi (ASOS Index), Arastirmax: Bilimsel Yayın İndeksi, İdeal Online, EBSCOhost Database, Open Academic Journal Index, SOBİAD: Sosyal Bilimler Atıf Dizini, ULAKBİM TR Dizin (Sosyal ve Beşeri Bilimler Veritabanı)