Nasihatnâme’den Talimatnâme’ye: Damad/Şehid Ali Paşa ve Devlet Görevlilerine Dair Yazılı Emirleri

Abdülkadir ÖZCAN, Nurten SEVİNÇ

Özet


Karlofça Antlaşması’yla önemli topraklar kaybeden Osmanlı Devleti buraları geri
alabilmek için karşı atağa geçmekte gecikmedi. 1711 yılında Ruslarla Prut savaşı yapıldı.
1715’te Venediklilerle savaşıldı ve Mora geri alındı. Bu ikinci seferin ve zaferin başkumandanı
Veziriazam Damat Ali Paşa idi. Avusturyalılara kaptırılan yerleri de geri almak
için 1716 yılında sefere çıkan Ali Paşa Varadin’de yenildi ve şehid oldu.
Venedik ve Avusturyalılara karşı yaptığı savaşların yanı sıra, dâhilde de devleti düzene
sokmaya çalışan Ali Paşa’nın, vefatına yakın devlet görevlilerinin işlerinde nasıl
hareket edeceklerine dair hazırlattığı Talimatnâme, türünün tipik bir örneğidir. Bilindiği
gibi devlet idaresindeki bozukluklara paralel olarak XVI. yüzyıl ortalarından itibaren nasihatnâme
veya siyasetnâme türü eserler ortaya çıkmıştır. XVII. yüzyılda sayıları artan bu
türün son örnekleri XVIII. yüzyılda kaleme alınmıştır.
Sunulan makalemizde, Şehid Ali Paşa tarafından dönemin defterdarlarından Sarı
Mehmed Paşa’ya hazırlattırılan Talimatnâme’nin niteliği, mevcut nüshaları, üzerinde yapılan
çalışmalar, muhtevası ve devlet görevlilerine verilen öğütlerin nasıl emir haline
getirildiği üzerinde durulmuş ve sonunda metnin el yazması sureti verilmiştir.

Anahtar Kelimeler


Ali Paşa; Venedik; Mora; Avusturya; Nasihatnâme; Talimatnâme

Tam Metin:

PDF


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.

İLETİŞİM:

Asude TAVUS
Yazı İşleri Müdürü
FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
Zeyrek Mahallesi, Büyükkaraman Caddesi, No:53
Fatih, İSTANBUL
Tel: 0212 521 81 00 Pbx
Faks:0212 521 84 84
E-posta: dergi@fsm.edu.tr; atavus@fsm.edu.tr

--------------------------
İndeks, Abstrakt ve Veritabanı Bilgisi:
Akademia Sosyal Bilimler İndeksi (ASOS Index), Arastirmax: Bilimsel Yayın İndeksi, İdeal Online, EBSCOhost Database, Open Academic Journal Index, SOBİAD: Sosyal Bilimler Atıf Dizini, ULAKBİM TR Dizin (Sosyal ve Beşeri Bilimler Veritabanı)