Ni’metullâhiyye Tarîkatına Yönelik Farsça Bir Tarîkatnâme: Tarîka Fî Âdâbi’s-Sülûk

Özet

Tarîkatnâme, seyr u sülûk sırasında uyulması gereken kurallar silsilesini açıklayan
bir türdür. Tekke ve tarîkatlerin ortaya çıkmasından sonra tarîkatnâmelerin sayısı hızla
artmıştır. Ni’metullâhiyye tarîkatına mensup bir mürşit olan Fakîrullah el-Hüseynî’nin
telif ettiği Tarîka Fî Âdâbi’s-Sülûk adlı risale, tarîkatnâme türüne örnek teşkil etmektedir.
Söz konusu eserin tespit edebilen tek nüshası, Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’nde
kayıtlıdır. Bu nüsha, kırk dokuz varaktan müteşekkildir. Fakîrullah el-Hüseynî, beş
babdan oluşan bu mensur eserinde, Ni’metullâhiyye tarîkatının tekke âdâbını ayrıntılı
bir şekilde açıklamaktadır. Ni’metullâhiyye tarîkatına kabul edilen kişinin mürşitle ve
ihvanla iletişim kurarken dikkat etmesi gereken hususları ele almaktadır. Ayrıca müridin
gerek tekke içinde gerekse tekke dışında yerine getirmesi gereken hizmetleri başlıklar
hâlinde açıklamaktadır. Buna göre mürit sırasıyla tuvalet, ayakkabılık, mutfak, süpürgecilik,
sakalık, çerağcılık, hâdimlik ve serhalka hizmetlerine getirilmektedir. Bunların her
birinin insanın sabrını sınayan zorlu görevler olduğunu kaydeden müellif, müridin kendisine verilen her işi aşkla yerine getirmesinin önemine vurgu yapmaktadır. Bu görevlerin
onun hamlıktan kurtulmasına ve müfretlik makamına erişmesine vesile olacağını ifade
etmektedir. Bu çalışmada, önce tarîkatnâmeler ve Ni’metullâhiyye tarîkatı hakkında bilgi
verilmiş, daha sonra bahsi geçen eserin muhtevası üzerinde durulmuştur.