Tasavvuf’ta “Fakr” ve “Gınâ” Tartışmasına Dâir Bir Risâle: İbrahim Fasîh el-Haydarî’nin Şifâü’l-milel ‘an dâi’l-kesel İsimli Risâlesinin Mehmed Zihni Efendi Tercümesi

Özet

İbrahim Fasîh el-Haydarî (ö. 1300/1882), Nakşibendiyye tarîkatına mensup Osmanlı
âlim, ârif ve ediplerinden biridir. İslâmî ilimlerin yanı sıra edebiyat ve tarih alanlarında
da çalışmaları bulunan Fasîh el-Haydarî, bu özelliği sebebiyle sosyal meselelerin çözümü
için de gayret göstermiştir. Bu makale içerisinde neşredeceğimiz Şifâü’l-milel ‘an dâi’lkesel
isimli risâlesi onun bu yönünü ortaya koymaktadır. Risâlede, Müslüman milletlerin
geri kalış sebebi olan tembellik problemini ele almakta ve bu problemin çaresi olarak
çalışmanın önemi üzerinde durmaktadır.
İbrahim Fasîh el-Haydarî’nin risâlesinin neşri vesilesiyle hazırladığımız bu makale
bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte, müellif hakkında kısa bilgi verdikten
sonra risâlenin yazılma amacı ve öneminden bahsettik. Ayrıca Arapça aslıyla beraber Türkçe tercümeyi muhtevî nüshanın nerede bulunduğunu açıkladık. Birinci bölümde
risâlede ele alınan konuları ana hatlarıyla değerlendirdik. İkinci bölümde ise risâlenin
Mehmed Zihni Efendi (ö. 1913) tarafından yapılan Türkçe tercümesini tahkikli olarak
neşrettik. Yaptığımız neşirde basit transkripsiyon usulünü uyguladık. Buna göre Arapça
ve Farsça kelimeleri orijinal haliyle yazdık. Türkçe kelimeler ve eklerin ise günümüzde
kullanılan şekillerini tercih ettik. Risâlede müellifin çeşitli eserlerden yaptığı alıntıların
kaynaklardaki yerlerini tespit edip bunları dipnotlarda gösterdik.