Vitruvius’un De Architectura’sında Felsefe ve Mimarlık İlişkisi

Öz

Vitruvius, MÖ I. yüzyılda Roma’da yaşamış bir mimar olup, yazmış olduğu De
Architectura Libri Decem (Mimarlık Üzerine On Kitap) adlı on kitaptan oluşan eseri
ile mimarlık tarihinde çok önemli bir yer edinmiştir. Onun bu eseri genel itibarıyla
mimarlık ile ilgili teorik ve pratik bilgileri içermesinin yanı sıra terminoloji ve yapı bilgisi
bakımından klasik arkeoloji için de temel kaynak olma hüviyetindedir. Diğer bir taraftan
Vitruvius’un özellikle ilk kitabında ele aldığı hususlar felsefe tarihi açısından dikkate
değer gözükmektedir. Çünkü o, bu bölümde bir mimarın alması gereken eğitimlerden
bahsederken felsefeye de yer verir. Bu durumun neden ve amaçları ilgili bölümde kısaca
açıklansa da yaşadığı dönemin siyasi ve toplumsal yapısı ile döneme etki eden felsefî
anlayışlar incelenerek detaylandırılması mümkündür. Mimarlık ile felsefenin yan yana
gelmesi hatta bir mimarın felsefeye olan gereksinimi aslında o dönemin felsefeye olan
bakış açısını da yansıtmaktadır. Karşılaştırmalı bir yöntem ile yapılan bu çalışmada
Vitruvius’un felsefeyi mimarlık ile nasıl ilişkilendirdiği, ona göre bir mimarın alması
gereken eğitimler arasında neden felsefenin de olması gerektiği incelenmiştir. Bunu
yaparken dönemin felsefî birikimine de temas edilip Vitruvius’un düşünsel kaynaklarının neler olabileceği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Mimarlığın yanı sıra başka alanların da
felsefe ile olan ilişkilerine değinilerek felsefenin bilimleri kuşatıcı rolüne işaret edilmiştir.