İslam Savaş Sanatında Yanıcı ve Yakıcı Aletler: Memlûk Devri Üstatları: Hasan er-Rammâh’ın Mirası ve Zerdkâş Erenbuğa’nın Şaşırtıcı Yakıcı Aletleri

Öz

Bu çalışma Memlûk Devleti döneminde yetişmiş, Memlûk Ordusuna hizmet eden
iki askeri üstat ve eserlerinde yer alan savaş aletleri hakkındadır. İnsanların savaşlarda
kullandıkları aletlerin sürekli değişmesi ve gelişmesi tarihsel bir olgudur. Her yeni silah
savaşın seyrini değiştirmektedir. Tarihte buna verilecek en uygun örneklerden biri Rum
ateşidir. Neft temelli bu silah Doğu Roma İmparatorluğunun rakiplerine karşı üstünlük
kurmasının en büyük etkeni kabul edilir. Memlûk Devleti zamanında savaş aletleri üreten
ve bunu eserleri ile tanıtan ilk Memlûklü silah ustası Hasan er-Rammâh’tır (1295). Kitâb
el-Furûsiyye ve’l menâsib el-Ḥarbiyye (1285) isimli, askerî binicilik ve yanıcı ve yakıcı silahlar üzerine olan eserinde birçok silah aletinin yapımını anlatmıştır. Bu tür askeri
metinlere furûsiyye denmektedir. Furûsiyye yazarı er-Rammâh kendisinden sonra birçok
kişiye örnek olmuştur. Ez-Zerdkâş bu kişilerden olup 1373 yılında telif ettiği Kitab el-
Enik fi’l menâcnik isimli eserinde mancınıklar, yanıcı ve yakıcı silahları tarif etmiştir. Bu
çalışmada iki silah ustasının eserleri ve savaşlarda kullanılan aletleri incelenecektir.