Gaslighting Olgusunun Sosyodemografik Faktörler ve Kişilik Eğilimleri Bağlamında İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, romantik ilişkilerde bir duygusal manipülasyon türü
olan “gaslighting” ile demografik faktörler ve kişilik özelliklerinin ilişkisini inceleyen
çalışmalar hakkında geleneksel bir derleme yapmaktır. Anahtar kelimeler, (gaslighting)
AND (personality) AND (“romantic relations” OR “intimate partnership”); (gaslighting)
AND (kişilik) AND (“romantik ilişkiler” OR “yakın ilişkiler”) olarak belirlenmiş olup,
2000-2023 yılları arasında yayınlanmış araştırmalar “Science Direct”, “Google Scholar”,
“Medline”, “PubMed”, “YÖK Tez Merkezi” ve “Web of Science” veri tabanlarında
taranmıştır. Tarama sonucunda, bu derlemeye toplam 15 çalışma dâhil edilmiştir.
Sosyodemografik özelliklere ilişkin bulgular bir arada incelendiğinde, konuya ilişkin
gelecekte daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir. Bunun yanı sıra gaslighting
uygulayan ve buna maruz kalanların cinsiyetlerinden çok, cinsiyet stereotiplerine
toplumsal olarak atfedilen güç eksenli özelliklerin gaslighting uygulama ve buna maruz
kalma ile daha yakından ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Bahse konu olasılık dolaylı
yoldan, ilişkideki güç dengesi- gaslighting ilişkisine dair kısıtlı araştırma bulguları
ile de uyumludur. Alanyazında kişilik özellikleri ile gaslighting davranışı arasındaki
ilişkiyi inceleyen araştırmaların, Karanlık Üçlü/Dörtlü özelliklerine odaklananlar hariç birbirlerinden farklı kişilik özelliklerine odaklandığı görülmüştür. Gelecekte genel olarak
hem mevcutta kısıtlı sayıda çalışılmış olan hem de henüz çalışılmamış olmakla birlikte
gaslighting ile ilişkili olabilecek kişilik özelliklerine odaklanan farklı araştırmaların
yapılmasının, kişilik eğilimleri-gaslighting ilişkisine dair daha kesin bir resim sunulmasını
sağlamak açısından faydalı olacağı düşünülmüştür.