Şiir Sanatının Tasvir Yoluyla Anlatımı: Endülüs Örneği

Özet

Yaklaşık sekiz yüzyıl Endülüs’te kalan Araplar, önceleri Doğunun kültürel mirasından
beslenirken ilerleyen dönemlerde ortaya koydukları edebî faaliyetlerle şiir sanatının
kendilerine özgü edebî alt yapısını oluşturmuşlardır. Gerek Arap şiirinin klasik temaları
olan medih, hiciv, mersiye ve gazel türlerinde gerekse Endülüs’e özgü olan muvaşşah ve
zecel gibi türlerde yoğun bir şekilde ürün verdikleri görülür. Şairler zikredilen temaların
yanı sıra tasvir şiirlerine de önem vermişlerdir. Önceleri diğer şiir türlerinin içine
serpiştirilen tasvir şiirleri daha sonra müstakil bir tür haline gelmiştir. Şairler başta tabiat
olmak üzere çevrelerinde gördükleri her şeyi tasvir etme yoluna gitmişler ve kulağı göze
çeviren hissî ve hayalî betimlemeler yapmışlardır. Bu çalışmada, şiir mefhumunu tasvir
eden Endülüslü şairlerin beyitleri ele alınmıştır. Yapılan bu betimlemeler genel anlamda
şiiri diğer edebî türlerden üstün tutma çabası olarak tezahür etmiştir. Teşbih sanatını
kullanarak yaptıkları şiir tasvirleri son derece özgündür. Şairler kimi zaman dizelerin
şekil olarak görüntüsünü kimi zaman da şiirin içerik, lafız ve mana yönlerini betimleyen
şiirler söylemişlerdir.