Münâsebâtü’l-Kur’ân İlmi Bağlamında Merâğî ve Tefsir Metodu

Öz

Kur’ân’ın özelliklerinden birinin de i‘câz oluşuyla alakalı ortaya atılan görüşlerden
birisi de nazmının ve tertibinin uyum içerisinde olması gerçeğidir. İlâhî Kitab’ın
tertibindeki insicam ve tenâsübü inceleyen disiplin Tefsir ilminde Münâsebâtü’l-Kur’ân
olarak isimlendirilmektedir. Bu makalede Kur’ân’ın tertibinin ve nazmının uyumu
hususuna tefsirinde önemli ölçüde yer veren ve bu özelliği yeterince tanınamamış olan
Ahmed Mustafa el-Merâğî’nin Tefsîru’l-Merâğî adlı eserinde yer alan münâsebet ilmine
dair örnekler değerlendirilerek müellifin metodu ortaya koyulmaya gayret edilmiştir. Bu
çerçevede makalede kaynak taraması ve veriler arasında mukayese metodu kullanılmak suretiyle müellifin âyet ve sûreler arasındaki münâsebet yorumları değerlendirilmiştir.
Buna göre Merâğî, birçok müfessirin ortaya koyduğu münâsebet ilmiyle alakalı kaideleri
tefsirinde bizatihi tatbik etmiş, âyet ve sûreler arasındaki irtibatı uygulamalı olarak
göstermiştir. Tefsirinde âyetler arasındaki tertip ve insicamı ortaya koyması ve özellikle
her sûrenin öncekiyle uyum ve irtibatını açıklaması onun münâsebet ilmine verdiği değeri
ve bu ilimden fazlaca istifade ettiğini göstermektedir.