Klasik Arap Şiiri Işığında Abbâsî Sarayında Av Partilerinin Siyasi ve Sembolik Rolü

Öz

Avcılık, insanlık tarihinin en kadim faaliyetlerinden biri olarak, zamanla hayatta
kalma mücadelesinden iktidar sembolizmine evrilen çok katmanlı bir kültürel fenomen
haline gelmiştir. Bu çalışma, Abbâsî Hilafeti döneminde (750-1258) av partilerinin devlet
siyasetindeki rolünü ve bu pratiklerin klasik Arap şiirine yansımasını incelemektedir.
Araştırma, birincil tarih kaynakları ve şiir divanlarının karşılaştırmalı analizi yöntemiyle
gerçekleştirilmiştir. Cahiliye döneminde kaside içerisinde tasvir unsuru olarak yer alan
av betimlemeleri, İslam fetihleri sonrasında Fars, Türk ve Bizans kültürleriyle etkileşim
neticesinde teknik ve estetik açıdan zenginleşmiştir. Emevîler döneminde başlayan
kurumsallaşma süreci, Abbâsîler döneminde doruk noktasına ulaşmış; avcılık, bir devlet
seremonisi, askeri talim aracı ve iktidar gösterisi olarak çok işlevli bir rol üstlenmiştir. Bu
süreçte “tardiyyât” adıyla anılan av şiirleri, müstakil bir edebî tür olarak gelişmiş ve Ebû
Nüvâs, el-Buhturî ve el-Mütenebbî gibi şairlerin eserleriyle olgunlaşmıştır.
Çalışma, av partilerinin salt bir aristokratik eğlence olmadığını; aksine devlet
adamlarının askeri becerilerini geliştirme, tebaa üzerinde otorite tesis etme, diplomatik
ilişkileri güçlendirme ve siyasi meşruiyet inşa etme araçları olduğunu ortaya koymaktadır. Halifeler ve saray erkânının av hayvanlarına (özellikle şahin, doğan, çita
ve aslan) yüklediği sembolik anlamlar, iktidar söyleminin görsel ve performatif bir dile
dönüşmesini sağlamıştır. Tardiyyât şiirleri ise bu iktidar dilinin edebi yansıması olarak
belgesel nitelikte bir işlev görmüştür.