Kerimcan’ın “Bireyleşme” Yolculuğu Bağlamında Devlet Ana Romanında Arketipler

Öz

Jung psikolojisinde “bireyleşme” tek, homojen bir varlık olmayı, kişinin kendisini tamamlamasını ifade eder. “Kendini gerçekleştirme” denen bu serüven, ben-merkezli ya da bireyci olmak, kolektif sorumluluklarına karşıt davranmak anlamına gelmez. Tersine bu kavram, toplumla ilişki içerisindeki bireyin ona karşı görevlerini de yerine getirerek kendi kimliğini oluşturmasıdır. Yani “bireyleşme”, bireyin yaptığı tercihlerle kendi varoluşunu tamamlaması anlamına gelir. Bu çalışmada Kemal Tahir’in Devlet Ana romanının kahramanlarından Kerimcan’ın, “bireyleşme” yolculuğu üzerinde durulmuştur. Kerimcan’ın tercihleri neticesinde ulaştığı bireyleşme süreci, Jung’un “bireyleşme yolculuğu” üzerine yaptığı çalışmalarından hareketle ele alınmıştır. Çalışmada Jung’un “aşama/ben” arketipi başta olmak üzere işaret ettiği arketipler üzerinde durulmuş; böylece 13. yy Osmanlı toplumunda kolektif zorunlulukların bireyleşme yolculuğu üzerinde oldukça etkili olduğu ancak bireyin kendini gerçekleştirmesine engel olmadığı sonucuna varılmıştır.