Nazif Paşa: Merkez-Çevre İlişkileri Bağlamında Kudüs Mutasarrıflığı ve Kabile Siyaset
DOI:
https://doi.org/10.16947/fsmia.1722252Anahtar Kelimeler:
Mehmed Nazif Paşa- Kudüs ıslahatı- Gazze- aşiretler- vergi tahsiliÖz
Bu makale 1825-1889 yılları arasında yaşamış ve Osmanlı bürokrasisinin çeşitli
kademelerinde görev almış Mehmed Nazif Paşa’nın 1867 yılı ilk Kudüs Mutasarrıflığı
dönemindeki icraatlarına odaklanmaktadır. Meslek hayatının başlangıç yıllarını Serdar-ı
ekrem Ömer Lütfi Paşa’nın himayesinde sürdürmüş ve mutasarrıflık, valilik ve nazırlık
yapmıştır. İlki 1867 ve ikincisi 1872 yıllarında olmak üzere iki kez Kudüs Mutasarrıflığı
görevinde bulunmuştur. İlk mutasarrıflığı sırasında “Kudüs Islahatı” olarak isimlendirilen
süreç; Gazze, Halilürrahman ve Kudüs’te bulunan konar göçer kabilelerden
çeşitli vergilerin tahsil edilmesi için yürütülen çalışmaları ifade etmektedir. Bu çalışmalar
sonucunda aşiretlerden devlete bağlılık taahhütnamesi alınmıştır. Bir bakıma çevredeki
bir grup ile merkezin sözleşmesi olarak nitelendirilmesi mümkün olan bu taahhütname, uygulamaya sokularak pratiğe aktarılmıştır. Ayrıca Mehmed Nazif Paşa; ilk Kudüs mutasarrıflığı
sırasında mülkî ve askerî alanda çeşitli düzenlemeler yaparak dönemin merkez-
çevre ilişkilerinin tesisinde önemli roller üstlenmiştir. Bu makale, Nazif Paşa’nın
doğrudan bir biyografisi olmayıp daha ziyade merkezî idarenin etkisini artırmak için bölgede
aldığı tedbirleri, ağırlıklı olarak arşiv belgeleri ışığında incelemektedir.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi’nde yayımlanan yazıların yasal ve bilimsel sorumluluğu yazarlarına aittir. Yazıların yayın hakkı Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi’ne aittir. Derginin hiç bir bölümü yayıncının izni olmaksızın, elektronik, mekanik, fotokopi, kayıt yöntemiyle veya başka bir yöntemle çoğaltılamaz, bir veri muhafaza sisteminde saklanamaz veya iletilemez. Kaynak göstermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
