Yazınsal Metin Karakterine Fenomenolojik Bakış: Ömer Seyfettin’in “Perili Köşk” Hikâyesi

Öz

Genellikle olay hikâyesi yazarı olarak bilinen Ömer Seyfettin, hikâyelerinde
kurguladığı karakterlerin derin bir psikolojik tahlilini yapmamakta, bu çözümleme okura
düşmektedir. Ancak bir söylem üreticisi, kendi hayatını kapsayan deneyimlerinden veya
toplumsal öğretilmişliklerden bağımsız sözceler oluşturamayacağı için, yazarın kurguladığı
karakterlerin felsefi ve psikolojik boyutlarının derinlemesine çözümlenmesi önem arz
etmektedir. Bu çalışmada, Ömer Seyfettin’in dönemsel olarak toplumsal değişimi göz
önüne serdiği ve batıl inançlara ironik olarak yaklaştığı “Perili Köşk” başlıklı hikâyedeki
baş karakter olan Sermet Bey’in söylemleri ve eylemleri kartezyen şüphecilik ve
fenomenoloji perspektifleriyle çözümlenmiştir. Ömer Seyfettin karakterlerinin psikolojik
boyutlarını çözümleyebilmek için kartezyen şüphe ve fenomenolojinin öğretileri veri
toplama yöntemi olarak kullanılmış ve gelecek çalışmalar için yol gösterici bir yöntem
olarak sunulması hedeflenmiştir. Yapılan çözümlemede, baş karakterin septik bir kişiliği
olduğu, görme ve duyma duyularının sağladığı algıların yanıltıcılığını önvarsaydığı,
dolayımsız deneyim için dokunma duyusuna bel bağladığı görülmektedir. Böylece
bu septik tutumun, Derscartes’in zihin-beden düalizmi kapsamında ele alınabilecek şüpheciliği temelinde değerlendirilemeyeceği, algıya yönelik olarak dokunma duyusuna
atfettiği önemin Decartes’teki uyku-uyanıklık analojisine tezat oluşturduğu, karakterin
çözümlenmesinde fenomenolojik yöntemin benimsenebileceği bulunmuştur.