İki Dil ve Kültür Arasında Bir İsim: Şemsettin Sami

Öz

Arnavut kökenli olmasının yanı sıra Osmanlı Devleti’nin bir memuru olarak
ömrünün büyük kısmını İstanbul’da geçiren Şemsettin Sami (1850-1904) yaşadığı
dönem, yaptığı bilimsel çalışmalar ve faaliyetleri ile iki dil ve kültür sahasında önemli
faaliyetlerde bulunmuştur. Büyük bir yazar olan Şemsettin Sami dil bilimci, oyun yazarı
ve gazetecilik gibi çok yönlü entelektüel bir kimliğe sahiptir. Vefatının ardından yüz
yirmi yıl geçmiş olmasına rağmen eserleri hâlâ önemini korumaktadır. Çalışmalarının
büyüklüğü sayesinde hem Albanoloji hem de Türkoloji sahasındaki yazarların kendisine
yakınlık duyduğu ve sahiplendiği bir bilim insanı olmuştur. Bununla beraber kendisi
hakkında Arnavut akademisinde yapılan çalışmalarda çoğunlukla Arnavut diline ve
kültürüne, Türk akademisinde ise Türk diline ve kültürüne yapmış olduğu katkılar üzerine
odaklanılmıştır. Bu nedenle hakkında yapılan çalışmaların çoğunda faaliyetlerinin
bir tarafı öne çıkarılırken bir tarafı ise genellikle ihmal edilmiştir. Bu büyük yazarın
çalışmalarına bütüncül bakmak ve çalışmalarının ele alındığı dönemin tarihî, siyasi ve
sosyolojik yapısını incelemek gerekmektedir. Bu itibarla makalede Şemsettin Sami’nin
Arnavutça ve Türkçe çalışmalarına ve faaliyetlerine bütüncül olarak odaklanılmaya
çalışılmıştır. Böylece Şemsettin Sami’nin Arnavut dili ve kültürü ile Türk dili ve kültürüne
dair katkıları incelenmiştir.